بیان مسئله: حاشیة قالی چهارچوبی از نظام های تزئینی مستقل از زمینة قالی و حاصل تکرار مجموعه نقوش، با ظرفیت های بصری قابل تأمل است؛ حضور پایدار حاشیه با خصایص متمایز در قالی های صفویه می تواند مُبیّن ارائة سبک هایی باشد که در چارچوب تولیدات منطقه ای تعریف شوند. بنابراین تمایزات حاشیه ها در هر گونه ای می تواند شناسة تولیدات قلمداد شود. در این راستا به دو پرسش پاسخ داده شده است: آرایه های تزئینی حاشیة قالی های قرن دهم ه. ق. نمایانگر چه سبک هایی در تولیدات مناطق مختلف هستند؟ موقعیت فرهنگی-هنری مناطق بافندگی چگونه با سبک های حاکم بر حاشیة قالی ها ارتباط می یابند؟ هدف پژوهش: با درنظرداشتن کم توجهی به حاشیه ها در طبقه بندی قالی ها، هدف اصلی از سبک شناسی قالی های قرن دهم ه. ق. براساس تمایزاتِ حاشیه، ارائة الگوهای اصیل حاشیة هر منطقه به طراحان معاصر در زمینة طراحی قالی های منطقه ای است. روش پژوهش: این پژوهش کیفی و به روش تحلیل محتوای ساختاری برپایة داده های کتابخانه ای و اینترنتی است. پنجاه و هفت قالی صفویه متعلق به قرن دهم ه. ق. (دورة شاه اسماعیل و شاه طهماسب) به شیوة هدفمند و غیرتصادفی از منابع اسنادی استخراج شدند. برپایة پرتکرارترین ساختارهای خطی مستخرج (سی وهشت نمونه) از حاشیه ها، سبک های مرتبط با آن ها تعریف شد. نتیجه گیری: با تحلیل نظام های بصری حاکم بر حاشیة قالی ها، سبک های غالب براساس نقوش غالب (اسلیمی گل دار، اسلیمی ماری و تقابل های حیوانی) و ترکیب بندی غالب (قلمدانی، تصویری و مایگان هراتی) معرفی شدند. مداومت یک نگاره یا ساختار تزئینی با اشکال متنوع در تولیدات مناطق مختلف این گمان را قوت بخشید که نظام های بصری، شناسه های متأثر از پیشینه های فرهنگی (مذهب، سیاست و هنر) مناطقی هستند که محصول هنری در آن ها تکوین یافته است.

ایل قشقایی از ایلات جنوب کشور بوده که حرفه اصلی آنها دامداری و زنان آنها به امر بافندگی اشتغال دارند. بر اساس نوع زندگی کوچ نشینی انواع دست بافته های محفظه ای از قبیل مفرش، خورجین، چنته، جوال، توبره، قاشقدان، نمکدان توسط آنها بافته می شود. در میان این دست بافته ها مفرش از همه بزرگتر و تنها بافته سه بعدی است که در آن گلیم، جاجیم، رختخواب قرار داده می شود. نقوش مورد استفاده تماما هندسی و انتزاعی بوده و از نظر ترکیب بندی به دو صورت نوارهای راه راه افقی و مورب می توان مشاهده نمود. مفرش با تکنیک " گلیم بافی با پود مکمل جایگزین" بافته می شود که از نظر کوجی بندی و بافت به اصطلاح محلی به دو شیوه جدید و قدیم دسته بندی می گردد. شیوه تحقیق توصیفی است و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و با مراجعه به عشایر و روستاهای شیراز، فیروزآباد و فراشبند به صورت میدانی به دست آمده است. نتایج این تحقیق میدانی بر پایه بررسی تعداد 45 قطعه استوار است که از این تعداد 5 قطعه از شیراز، 7 قطعه از عشایر فیروزآباد، 5 قطعه از عشایر فراشبند، 20 قطعه از شهرستان فیروزآباد، 6 قطعه از روستای جهادآباد، 2 قطعه از روستای مورج شهرک مورد تحقیق و آنالیز قرار گرفته است.

یکی از صنایع اصلی در دوره سلجوقی که همراه با سایر صنایع و فنون به رشد و شکوفایی رسید، صنعت و هنر نساجی است. فعالیت در بخش قابل توجهی از این صنعت وابسته به تولیدات طراز و تشکیلات مرتبط با آن صورت می گرفته است که در زندگی مردم عادی و حکومتی تاثیر بسزایی داشته است. طراز بعنوان ردای تجلیلی یا ردای عزت و افتخار و یکی از نشانه های خلع ید حکام از قدرت محسوب می شده، لذا از ارزش سیاسی بالایی برخوردار بوده است. بر این اساس نقوش مختلفی با مضامینی که اغلب با آرزوی بقا برای خلیفه یا حاکم و یا دعا و آیات قرآن بوده، اکثرا با الیاف طلایی بر روی زمینه بافت های تافته وتاپستری نقش می شده است. پژوهش حاضر با ارائه نمونه هایی از طرازهای دوره سلجوقی و بررسی طرازهای فرهنگ های همزمان، به مطالعه ویژگی های اصلی آنها، شامل نقوش و مضامین بکار رفته بر روی طراز، نوع تکنیک بافت، الیاف مصرفی و همچنین مراکز بافت طرازهای سلجوقی می پردازد.

پیشینه و اهداف: در ادبیات صنایع دستی، هنر فرش دستباف عبارت است از آنچه به وسیله دست از تار و پود بافته و پرزدار می شود. دو هزار سال فرهنگ و تمدن ایرانی و تمامی دستاوردهای فنی ایرانیان در عرصه هنرهای دستی، در فرش خلاصه میشود تا آنجا که ساختار معماری ایرانی را شبیه فرش میتوان دانست. با توجه به ارزش و اهمیت فرش دستباف و آموزش آن در ایران این موضوع را مورد بررسی قرار می دهیم که در ایران قالی بافی یکی از کهن ترین فعالیت های اقتصادی به شمار می آید با توجه به این پیشینه فرهنگسراهای شهرداری اقدام به تشکیل دوره های کوتاه مدت آموزش فرش بافی نمودند و هدف از انجام این پژوهش شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر در استقبال از دوره های کوتا ه مدت آموزش فرش بافی در فرهنگسراهای شهرداری تهران است. جامعه آماری در این تحقیق شامل تمام کسانی هست که از هنر فرش بافی استقبال می کنند. بنابراین جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه فراگیران و متخصصین رشته فرش در فرهنگ سراهای شهرداری تهران است. روش ها: روش تحقیق در این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت آن توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری در این تحقیق همه مردمی هستند که از هنر فرش استقبال میکنند. روش نمونه گیری بر اساس روش نمونه گیری خوشه ای بوده که در این روش نمونه آماری، فراگیران و متخصصین رشته فرش در10 فرهگسرای شهرداری تهران در نظر گرفته شد که تعداد فراگیران آنها 126نفر و تعداد متخصصین بافت فرش10 نفر و جمعا نمونه آماری این پژوهش136 نفر می باشد. برای اندازه گیری متغیرهای این تحقیق، از پرسشنامه محقق ساخته برای استقبال از دوره های کوتاه مدت آموزش فرش بافی استفاده گردید. به منظور پیاده سازی مدل ساختاری پژوهش از نرم افزار Smart PLS استفاده شده است. یافته ها: نتایج نشان داد که همه عوامل در استقبال از دوره های کوتاه مدت آموزش فرش بافی در فرهنگسراهای شهرداری تهران تاثیر دارد. نتیجه گیری: در این پژوهش هفت عامل برای استقبال فراگیران از آموزش فرش بافی در فرهنگسراهای مورد مطالعه بررسی شد که این هفت عامل عبارتند از تبلیغات، درآمد، زیبایی آفرینی، اصالت فرش ایرانی، علاقه، نیاز فرهنگی و فضای آموزشی که با نظرسنجی از اساتید خبره فرش دستباف و با توجه به وجود این رشته در فراهنگسراهای مناطق مختلف تهران و شناخت اولویتهای فراگیران با خاستگاه های متفاوت اجتماعی و فرهنگی و فعال بودن فرهنگسراهای متعدد در تهران بزرگ این نتیجه یافت شد که چهار عامل اصلی (تبلیغات، در آمد، فضای آموزشی و علاقه) که بیشتر در استقبال از دوره های کوتاه مدت آموزش فرش بافی موثر هستند، بررسی شود. که در نهایت مهمترین و بیشترین عامل تاثیر گذار بر استقبال از دوره های کوتاه مدت آموزش فرش بافی در فرهنگسراهای شهرداری تهران علاقه بوده و کمترین عامل تاثیر گذار تبلیغات می باشد.

کارت­بافی گونه­ای بافتِ نواری کهن و پیچیده است. این سنت در بیشتر مناطق جهان رواج داشته است. متقن ترین یافته های باستان­شناسان شواهدی دال بر وجود کارت­بافته­هایی در قرن نهم میلادی در کشتی اوسبرگ در نروژ را تأئید کرده است. در ایران نیز این سنت کهن رواج داشته است. اکنون کارت­بافی بخشی از فرهنگ و زندگی ایلات و عشایر اسکان­یافتۀ لرستان است که به تدریج رو به فراموشی می گذارد. در این میان با وجود پژوهش­های پیشین، این هنر در لرستان مورد مطالعه قرار نگرفته است. هدف از این تحقیق مستندنگاری و شناخت این سنت در جایگاه یک هنر ایلی است. بنابراین پرسشی که مطرح می شود این است که هنر کارت­بافی در میان ایلات و عشایر لرستان از منظر جایگاه، روشِ بافت و نقش مایه چه ویژگی­هایی دارد؟ با توجه به روش بافت و نیز نوع زیست بافندگان، عناصر بصری کارت­بافی چه مضامینی دارند؟ این تحقیق از نظر هدف، کیفی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوریِ داده­ها مشاهدۀ عینی و کتابخانه­ای است. جامعۀ پژوهش شامل همه کارت­بافته­ها میان ایلات و عشایر اسکان یافته در روستاهای استان لرستان با تمرکز بر بخش مرکزی الیگودرز و بخش بزنوید و حیدرآباد، ایلات و عشایر در بخش مرکزی و پاپی شهر خرم­آباد است. نمونه­گیری به روش هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری است. نتایج نشان می­دهد که نقوش کارت­بافی لرستان انتزاعی، ملهم از طبیعت و در پیوند با زندگی و هویت بافندگان است. نقش مایه ها با ساختاری هندسی اشارۀ ضمنی به روش بافتِ چهار مضربی است که اغلب به بافت­های مورب و خطی منتهی می شود. نقش­مایه های گلی، گل گشوار، گنم، شانه ای ضمن اشاره به مضامینی همچون برکت، ولادت و پاکی  ارجاعی به هویت  زنانۀ بافندگان می دهند. همچنین نتایج نشان می­دهد بافنده توانسته است ماهیت روش بافت را با ذهنیات خود پیوند دهد. این نقش­مایه­ها در جایگاه کهن الگوهای ایلیاتی به فضای کالبدی منزلگاه افراد با تأکید بر رنگ های گرم و شاد معنا می بخشند.

شالبافی و بافت منسوجات پشمی در کرمان سابقه دیرینه ای دارد و پشم و شال کرمان از مهم ترین کالاهای صادراتی این شهرتا قبل از دوره قاجار بود. این صنعت در دوره قاجار شکوفا شد و کرمان مهمترین منطقه شالبافی در ایران بود. بخش مهمی از رشد این حرفه ناشی از محیط جغرافیایی کرمان و نواحی آن بود که باعث می شد پشم و کرک مرغوبی در این منطقه به دست آید. گسترش این حرفه جمعیت انبوهی از شالبافان و بافندگان را پدید آورد که تقریبا دوسوم جمعیت شهر کرمان را تشکیل می دادند و منشا حرکت های اعتراضی در اواخر قاجاران شدند. شرایط نامناسب زیستی و بهداشتی، فقدان قوانین حمایتی، نداشتن شورا و صنف، شکاف طبقاتی و اجتماعی کرمان، مهمترین مشکلات این قشر عظیم بود که آنها را وامی داشت تا نسبت به این شرایط نامناسب واکنش هایی مستقیم و غیرمستقیم بروز دهند. در اواخر دوره قاجار، فرشبافی رونق گرفت و جایگزین شالبافی شد. از این رو، پژوهش حاضر در پی آن است که شالبافی و بافندگی در کرمان دوره قاجار و شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی موثر بر بافندگان را بر پایه روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع تاریخ محلی کرمان، سفرنامه ها و آثار جدید بررسی کند.